Antinutriënten

Natuurlijk is niet per definitie hetzelfde als gezond

Voeding, hoe natuurlijk ook, heeft niet altijd een positief effect op onze gezondheid. Een goed voorbeeld hiervan zijn de zogenaamde antinutriënten. Alle planten maken stoffen aan om zichzelf te beschermen tegen bijvoorbeeld micro-organismen; dit is hun afweersysteem. Plant-afweersystemen kunnen de menselijke gezondheid ondersteunen, denk aan bijvoorbeeld anti-oxidanten, maar er zijn ook stoffen die het ons wel heel lastig maken. In het artikel Voedingsvezels en Oervoeding is fytinezuur al even aan bod gekomen, deze keer meer over twee andere antinutriënten; saponine en lectine.

Lectinen

Lectinen zijn giftige stoffen, die planten aanmaken om te overleven. Lectinen worden niet afgebroken in het spijsverteringskanaal. Ze beschadigen de darmwand, waardoor ze in de bloedbaan binnen dringen. Eenmaal in het bloed hebben ze de neiging rode bloedcellen te laten samenklonteren. Lectinen stimuleren stoffen in het lichaam die ontstekingen opwekken, met andere woorden ze zetten het immuunsysteem aan het werk. Pinda’s, granen, peulvruchten en onrijpe tomaten bevatten veel van deze nadelige lectinen.

Saponinen

Saponinen komen vooral voor in nachtschades: paprika, tomaat, aubergine, aardappel, maar ook in peulvruchten en granen. Het woord ‘saponine’ komt van het Latijnse woord voor zeep ‘sapo’. Het schuim dat ontstaat als je verse tomatensoep maakt, wordt gevormd door saponinen. Planten maken saponinen aan om zichzelf en hun ‘kinderen’ te beschermen tegen aanvallen van o.a. bacteriën, schimmels en insecten. Saponinen werken antimicrobieel, maar kunnen ook de opname van vitaminen en eiwitten remmen.

Bescherming van de plant

Planten voorzien hun zaden van een beschermende laag. Deze laag is bestand tegen spijsverteringsenzymen, met als gevolg dat een hele zaadkorrel ons lichaam weer ongeschonden kan verlaten. Daardoor kan na uitscheiding alsnog een nieuw plantje vormen uit dat zaad. Wordt het zaad gemalen of gekauwd, dan zorgen de saponinen die dan los in ons lichaam komen, voor irritatie van de darmwand. De darmcellen worden geprikkeld, waardoor ze makkelijker stoffen doorlaten. Een positief effect hiervan kan zijn dat bepaalde medicijnen bijvoorbeeld sneller en beter door de darmwand opgenomen kunnen worden. Een groot nadeel is echter dat de kans dat ongewenste stoffen ons lichaam binnen komen ook groter wordt.

Chronische prikkeling

Zodra er stoffen ons lichaam binnen komen die niet verteerd zijn of niet binnen hadden mogen komen, wordt ons immuunsysteem geactiveerd. Chronische activatie van het immuunsysteem en prikkeling van de darm kunnen leiden tot chronische ‘laaggradige’ ontstekingen (o.a. prikkelbare darm syndroom). Recente onderzoeken laten zien dat laaggradige ontstekingen een voorname rol spelen bij het ontstaan van veel chronische aandoeningen. Zo blijken laaggradige ontstekingen nauw verband te houden met het ontstaan van atherosclerose, diabetes type II, depressie, auto-immuunziekten en zelfs cardiovasculaire aandoeningen.

Wat houdt dit in?

Saponinen uit granen, peulvruchten (ook soja en pinda’s), aubergine, tomaten, aardappelen lijken in het algemeen vooral een negatieve uitwerking te hebben op onze gezondheid. Het weken, fermenteren en verhitten vermindert de schadelijke werking van antinutrienten slechts deels, het is daarom aan te raden voedingsmiddelen rijk aan antinutriënten te beperken in onze voeding.

Positief

Toch zijn de stoffen die planten aanmaken om zichzelf te beschermen lang niet altijd schadelijk voor ons. Zo werken saponinen uit knoflook, uien, asperges en spinazie juist positief op onze gezondheid. Een volgende keer meer over deze gunstige voedingsmiddelen.

Voeding, meer dan energie alleen
Voedingsvezels en Oervoeding

3 Comments

  • Cheesecake 25/03/2015 at 15:29

    […] En dan bedoel ik ook echt enkele noten, niet handen vol. Noten zijn namelijk ook rijk aan antinutriënten, welke onder andere de darmwand kunnen beschadigen en daarmee een immuunreactie uitlokken. Tevens […]

    Reply
  • Truus 22/10/2018 at 14:47

    Ik eet glutenvrij, lectinevrij, saponinenvrij.
    Van de noten verdraag ik alleen een paar (5) hazelnoten en (4) walnoten per dag. Heb ook last van paddenstoelen.
    Weet jij welke stofjes er in noten en paddenstoelen zitten, waardoor ik ze niet verdraag.

    Reply
    • Marjolijn 24/10/2018 at 17:28

      Producten zoals noten bevatten bepaalde proteïnen die ons lichaam kan zien als ongewenste indringers, waardoor het lichaam nogal heftig kan reageren. Bij zowel noten als paddenstoelen kunnen het zelfs proteïnen in schimmels en/of mycotoxines zijn waar je lichaam op reageert. Het kan daardoor heel specifiek zijn op welke producten iemand een reactie heeft.

      Reply

Laat een reactie achter op Truus Cancel Reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.