Over olijfolie, wist je al…?

Olijfolie

Zijn jullie ook zo dol op olijfolie? Bij mij gaat er elke twee weken zeker wel een halve liter door. Soms heb ik meerdere flessen tegelijk open; een milde voor mayonaises, een pittige voor over salades, een kruidige voor over gestoomde groente en vis… Ik heb er nu één die zo pittig is dat ik er tranen van in mijn ogen krijg als ik een lepeltje proef. Heerlijk.

Olijfolie is naar mijn idee een van de meest natuurlijke en gezondste voedingsmiddelen.
Er zijn grof gezegd twee soorten olijfolie (en daarnaast nog verschillende tussenvormen):

  1. Extra vierge olijfolie (eerste persing, mechanisch en koud geperst)
  2. Geraffineerde olijfolie

Extra vierge olijfolie

Dit is de olijfolie die ik gebruik; er komen geen chemische processen of raffinage aan te pas. Extra vierge olijfolie bevat een ruime hoeveelheid enkelvoudig onverzadigde vetzuren (voornamelijk omega 9), natuurlijke antioxidanten zoals betacaroteen (voorloper van vitamine A) en vitamine E en sterke ontstekingsremmende stoffen. Helaas bevat olijfolie ook een kleine hoeveelheid omega 6 vetzuren, waar we al te veel van binnenkrijgen, maar dat compenseren we gewoon door wat extra vis te eten. Vis bevat namelijk lekker veel omega 3 (een volgende keer meer over dit onderwerp).

Gezondheidsvoordelen

Omega 9 speelt een rol bij het voorkomen van hart- en vaatziekten o.a. door het verlagen van het LDL-cholesterolgehalte. Tevens helpt omega 9 celwanden soepel te houden (dus ook in huid, bloedvaten, spijsvertering, etc.) zodat voedingsstoffen beter opgenomen en gebruikt kunnen worden. Antioxidanten helpen vrije radicalen af te weren en dat zorgt er onder andere voor dat schade aan cellen kan worden voorkomen. De ontstekingsremmende werking zorgt voor rust in je hele lichaam en helpt het immuunsysteem virussen en bacteriën buiten te houden. Daarnaast zijn er nog tal van andere gezondheidsvoordelen en dus nog meer redenen om elke dag een paar flinke scheuten extra vierge olijfolie te gebruiken. Het zal je gezondheid en zelfs je lichaamsgewicht ten goede komen.

Aandachtspunten

Extra vierge olijfolie biedt dus veel gezondheidsvoordelen. Er zijn echter wel enkele punten waar je op moet letten. Olijfolie kan niet tegen licht, warmte en zuurstof. Deze factoren dragen ertoe bij dat de olie snel in kwaliteit achteruit gaat en ranzig wordt. Daarnaast is het raadzaam om olijfolie te bewaren in glas of rvs, aangezien plastic chemische residuen “lekt”. Bewaar olijfolie bij voorkeur in donkere glazen, goed afgesloten flesjes op een donkere plaats op, of net onder, kamertemperatuur. Na het openen van een fles is extra vierge olijfolie ca. 2 à 3 maanden houdbaar. Is je olijfolie wel ouder, dan kun je er nog altijd je houten meubelen mee oppoetsen.

Hoe gebruik je olijfolie

Extra vierge olijfolie is vooral geschikt voor koude bereidingen zoals in een vinaigrette, pesto, tapenade of een koude saus. Een andere hele mooie manier om extra vierge olijfolie te gebruiken is door bijvoorbeeld vis of groente kort te stomen en vlak voor het serveren de olijfolie er over te gieten. Olijfolie verrijkt de smaak van producten en gerechten en zorgt ervoor dat de in vet oplosbare vitaminen (A, D, E en K) beter door je lichaam worden opgenomen.

Verhitting is nadelig voor kwaliteit en smaak

Alhoewel olijfolie redelijk veilig tot 180° C verhit kan worden, is verhitting nadelig voor de kwaliteit en de smaak van de oliën. Door mechanische persing en het niet raffineren blijven er kleine deeltjes van de olijf achter in de olijfolie. Deze kunnen er grotendeels uit gezeefd / gefilterd worden, maar er blijven altijd hele kleine deeltjes achter. De eventuele lichte troebeling die dit kan veroorzaken, is dus geen teken van bederf. Bij verhitting zullen de kleine olijfresiduen echter verbranden, en dat kunnen we beter niet eten.

Bakken en braden

Bakken, braden of frituren zou ik sowieso zo veel mogelijk vermijden. Als je dat toch af en toe wilt doen, gebruik daarvoor dan in ieder geval geen plantaardige oliën of margarine met veel onverzadigde vetzuren, die oxideren namelijk. Gebruik voor bakken en braden verzadigde vetten (bijvoorbeeld roomboter of kokosolie). Die zijn het meest stabiel en oxideren daardoor minder snel. Toch vind er altijd oxidatie plaats door verhitting, waardoor giftige stoffen ontstaan die de gezondheid schaden. Verwarm bij braden eerst de pan, doe er dan een klontje boter in en voeg dan meteen het te bakken product toe. Bak gerechten zo kort mogelijk en op zo laag mogelijke temperatuur.

Geraffineerde olijfolie

We kennen ook geraffineerde olijfolie. Hieraan is een uitgebreid industrieel proces vooraf gegaan: verhitting tot hoge temperaturen, persing onder hoge druk, bewerking met oplosmiddelen, raffinage, bleken en vaak ook nog ontgeuren. Dit wordt gedaan om zo veel mogelijk olie te winnen en een zeer neutraal product aan te kunnen bieden. Geraffineerde olijfolie kan tot ca. 210° C worden verhit. Vanwege het verwerkingsproces van deze olie, is de olijfsmaak volledig verdwenen. Het nadeel is dat daarmee ook de gezondheidsvoordelen zijn verdwenen. Door verhitting zijn de gezonde vetzuren veranderd in transvetten, die o.a. gelinkt worden aan ontstekingsactiviteit in het lichaam.

Dus in het kort:

  • gebruik koud- en mechanisch geperste olijfolie (extra vierge)
  • gebruik extra vierge olijfolie niet om te bakken, braden en te frituren
  • bewaar olijfolie altijd op een koele donkere plaats in donker glas of RVS(dus niet in wit glas en al helemaal geen plastic flessen!)
  • let er op dat de fles niet in fel licht staat (ook niet in de winkel)
  • gebruik lekker veel extra vierge olijfolie 😉
Symptomen zijn een signaal
Variatie blijkt nog best lastig

No Comments

Leave a Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.